ptaki! znaki!

Za panowania cesarzy Huana i Linga poczęło się gwałtownie szerzyć bezprawie. Cesarz Huan bowiem nie dbał o wiernych mu dworzan, lecz zwykł dawać posłuch pałacowym eunuchom, których darzył zaufaniem. Gdy umarł, na tronie zasiadł cesarz Ling. Miał on za doradców generała Tou Wu i wielkiego opiekuna Cz'en Fana, których nad wyraz gniewało to, że się eunuchowie mieszają do spraw państwa, postanowili więc po kryjomu rozprawić się z nimi. Ale niełatwo było pozbyć się najpotężniejszego eunucha Ts'ao Tsie. Spisek ten wykryto i dwóch szlachetnych mężów rozstało się z życiem, co wzmocniło jeszcze bardziej władzę eunuchów.

Pewnego dnia, kiedy wypadła pełnia księżyca, w czwartym miesiącu drugiego roku ery Kien-ning cesarz wkroczył uroczyście do Sali Wieczystej Cnoty, a gdy był już przy tronie, zerwał się nagle wiatr, zawirował... i oto ze stropu spłynął olbrzymi czarny wąż i usadowił się pośrodku cesarskiego tronu. Cesarz, który stał blisko, zemdlał na ten widok, rozpierzchnęli się dworzanie i tylko ci, którzy byli obok cesarza, podbiegli doń pospiesznie i zanieśli go do własnego pałacu. Wąż zniknął.

Tymczasem rozszalała się burza i trwała aż do północy, a wicher i ulewa wyrządziły niemałe szkody. W dwa lata później w Lojangu było trzęsienie ziemi, na wybrzeżu ogromna fala, która nadeszła z przypływem, wdarła się na ląd i zmyła wszystkie pobliskie domostwa. W dziesięć lat później, kiedy zmieniano nazwę ery panowania, znów się coś dziwnego wydarzyło, bo raptem koguty zmieniły się w kury, a zdarzenie to, niezgodne z prawem natury, mogło tylko odnosić się do eunuchów wścibiających nosy w sprawy państwa; w szóstym zaś miesiącu pojawiła się na nowiu długa smuga czarnego dymu i płynęła wprost ku Sali Audiencji, natomiast w Sali Nefrytowej widziano tęczę, a w pobliżu stolicy zapadła się góra pozostawiając wielką jamę. Takie oto dziwne rzeczy działy się dokoła.

Cesarz, zaniepokojony tymi oznakami gniewu Niebios, wydał edykt, w którym prosił swych ministrów, by mu wytłumaczył przyczynę owych klęsk i zjawisk. Pewien Ts'ai Jung odpisał śmiało, ze plaga robactwa i zmiana płci wśród ptactwa wskazują na to, że sprawami państwa kieruje najwyraźniej jakaś niemęska ręka.

To fragmenty z samego początku Dziejów Trzech Królestw Luo Guanzhonga, w przekładzie Natalii Billi (Warszawa 1972), poczynionym z tej angielskiej wersji (autorstwa C.H. Brewitta-Taylora) czternastowiecznej chińskiej powieści historycznej. W powszechnie chwalonym, pełnym (2340 stron) i opatrzonym przypisami, przekładzie Mossa Robertsa styl jest odmienny, bardziej suchy i konkretny; sądząc po dostępnych próbkach [klikać w Excerpt], podobałby mi się bardziej (znacznie bardziej). Nawiasem mówiąc, u Mossa Robertsa wąż jest zielony.

Z tego punktu można wyruszyć w bardzo wiele (i różnych) stron.

Można pójść dalej w przekład; ujrzelibyśmy np. różnice między:

Miał długie uszy, których końce dotykały ramion, długie ręce sięgające za kolana i niezwykłe oczy, które widziały, co się dzieje z tyłu. Skórę miał jasną jak nefryt i pełne, czerwone usta. [opis Liu Jena u Billi]

He was tall of stature. His ears were long, the lobes touching his shoulders, and his hands hung down below his knees. His eyes were very big and prominent so that he could see backward past his ears. His complexion was as clear as jade, and he had rich red lips. [Brewitt-Taylor]

He stood seven and a half spans tall, with arms reached below his knees. His ear lobes were elongated, his eyes widely set and able to see his own ears. His face was flawless as jade, and his lips like dabs of rouge. [Moss Roberts]

Można pójść w historię i historie; fascynujące sprawy. Dzieje Trzech Królestw zaczynają się od (pobieżnie wzmiankowanego) buntu Żółtych Turbanów; rola nakryć głowy w symbolizmach jednoczących to drobny przykład obiecującej ścieżki. Jednej z tysiąca.

Francuzi wydawali Les Trois Royaumes przez cztery lata (i wydali 7 tomów), a żeby milej się te książki wysyłało, wydrukowali również serię pięknych znaczków). Na samej filatelistyce możemy spędzić najbliższe dwa lata ;).

Tan blog coraz może wyraźniej ujawnia jednak swoją prawdziwą naturę: naturę historii zaniechań. Skoczmy więc już tylko w jedno miejsce, zazdroszcząc Chińczykom smoków (latających węży):

Współcześni kronikarze wspominają, iż z wiosny szarańcza w niesłychanej ilości wyroiła się (...). Latem zdarzyło się wielkie zaćmienie słońca, a wkrótce potem kometa pojawiła się na niebie. (...) zima nastała tak lekka, że najstarsi ludzie nie pamiętali podobnej. (...) lody nie popętały wcale wód, które podsycane topniejącym każdego ranka śniegiem wystąpiły z łożysk i pozalewały brzegi. (...) Roje po pasiekach poczęły się burzyć i huczeć, bydło ryczało po zagrodach. (...) porządek przyrodzenia zdawał się być wcale odwróconym