Zoom na skamieliny

Formacje skalne w życiu człowieka mogą być nieprzyjemne. Na różne sposoby.
I nie chodzi mi o to, żeby zjawisko wartościować wedle stopnia dolegliwości (piasek trzeszczy w zębach; kamykiem w głowę; płynny bazalt w wyjście z jaskini, niech stygnie), Raczej o to, by dostrzec jedność mimo różnych form skamieliny.

Trzeszczy, to wypluj

Socjopatyczna malkontentka jest zirytowana tym, że artykuł dotyczący pani Kulczyk i jakichś tam przekrętów lokalnych gazeta tytułuje Sąd z Kulczykiem w tle, jakby bez męża kobieta nie istniała jako odrębny podmiot. Uogólnia powody irytacji tak:

Jednakże tu nie o męża chodzi, in personam oraz in extenso, ale o zależność gramatyczną, o sposób myślenia, o codzienną zwykłą praktykę, bycia dodatkiem. Bez względu na to, co się samej osiągnęło. Kiedyś napisałam, że będę zadowolona wtedy, gdy normalnym stanie się zdanie: „moja mama ma Nobla z fizyki, a mój tata pracuje w przedszkolu”. Gdy to zdanie nie będzie powodowało zdziwienia, zaskoczenia. Gdy będzie jednym z wielu możliwych zdań. Tak samo zwykłym, jak każde inne.

Dyskusji na ponad 50 głosów nie umiem streścić inaczej, niż jak w powyższym śródtytule („eee, zdaje ci się”, trzeszczy piasek? wypluj).

Kamykiem? Z takiej odległości?

W przywołanej wyżej dyskusji pada głos z Nowego Jorku:

A ja już myślałam, że jestem tak postfeministyczna, że mnie nie ruszają takie rzeczy – a tu patrzę: nagłówek na gazeta.pl. [...] Gubernator [Nowego Jorku, Elliot Spitzer], człowiek o reputacji niezłomnego, purytańskiego wojownika przeciw przestępczosci [...] dał się jak idiota, niemalże z opuszczonymi spodniami [przyłapać] na korzystaniu z usług luksusowej call girl [...]. W NYT artykul o tej sprawie zatytułowany był Elliot Spitzer Involved in a Prostitution Ring [...] OK, mocne, dosadne, nie do końca fair. Ale dużo ciekawsze jest, jak relację o sprawie tytułuje Gazeta [Wyborcza]: Piękna prostytutka pogrążyła gwiazdę Demokratów, głosił nagłówek na „jedynce”. [...] Ani słowa o tym, że gubernator jest dorosły i jest idiotą, [...] jest obrzydliwym hipokrytą, który innych pouczał i poszturchiwał [...]. Dla dziennikarzy GW to ona [call girl] jest winna całej historii. [...] Nóż się w kieszeni otwiera, i to nawet takim zaprzysięgłym postfeministkom jak ja. [pogrubienia moje – n.]

No właśnie, jakby łatwiej być postfeministką w Nowym Jorku, na nieszczęście w szczęściu ;) internet globalizuje i można dostać kamykiem w głowę nawet za oceanem.

Jak dotąd pozostajemy na poziomie podskórnego działania języka (może lepiej: tużpodziemnego, by pozostać w skalnej poetyce), fałszującego rzeczywistość, przydającego interpretację. Czy takie zjawisko „dzieje się samo”, siłą pewnej inercji kulturowej, czy może tu i ówdzie, z takich czy innych powodów, nie bywa podgrzewane? Proponuję pominąć ileś tam etapów i zrobić maksymalny zoom out.

Geologia

To, że merytoryczny tekst o powodach niemożności zaistnienia w Polsce „Kobiecego Podmiotu Politycznego” spotyka się w psychiatryku24 z garstką debilnych w większości komentarzy, niespecjalnie mnie dziwi. Antygenius loci. Ale jest to jedno z miejsc, w których trwa ofensywa prawicowego konserwatyzmu i agresywnego tradycjonalizmu, miejsce symptomatyczne, gdzie piaskiem w zębach można się udławić, a kamienie latają gęsto. Propozycję poznawczą perspektywicznego, szerokiego oglądu daje Agnieszka Graff (cytuję fragment):

Polska prawica nie ma monopolu na zjawisko „upłciowienia narodu”. W różnych zakątkach świata nacjonalizmy i przekonania na temat natury płci nakładają się na siebie i zazębiają w podobny sposób. Wyobrażenia i fantazje o narodzie – obecne w zbiorowych rytuałach, w literaturze, w sztuce, w kulturze popularnej – nasycone są wyobrażeniami o kobiecości i męskości.

Polska specyfika polega na tym, że strażnikiem zbiorowej tożsamości i monopolistą w dziedzinie wartości narodowych stał się Kościół katolicki, a narodowa prawica posługuje się językiem kościelnym. Nie jest to jednak po prostu władza Kościoła nad narodową tożsamością – to raczej instrumentalizacja religii przez odradzający się agresywny nacjonalizm. Są katolicy – podejrzewam nawet, że stanowią oni w Polsce większość – którym to się nie podoba; istnieją też formy religijności, które się logice unarodowienia wiary wymykają. Problemem nie jest zatem konserwatywny katolicyzm społeczeństwa, lecz uległość państwa wobec promowanej przez konserwatywne skrzydło Kościoła wizji wspólnoty.

Do sprzężenia między nacjonalizmem a zamachem na wolność w sferze płci i seksualności dochodziło w rozmaitych kontekstach: w RPA i w Singapurze, w Turcji i w Irlandii. Scenariusz jest przewidywalny. Równolegle z kryzysem politycznym pojawia się w debacie publicznej niepokój nazywany przez niektórych „kryzysem męskości” lub „kryzysem rodziny”. Jego przyczyn zawsze szuka się na zewnątrz. Odrodzenie narodu okazuje się równoznaczne z powrotem do „tradycyjnych wartości” w sferze płci i seksualności. Seksualni odmieńcy, dotąd ignorowani, są przedstawiani jako wrogowie narodu, obca naleciałość, którą należy zwalczyć, zmarginalizować, aby znów nastał ład moralny.

Rumieńców nabierają kobiece symbole narodu, wywyższa się Kobietę – mit, alegorię. W zbiorowej wyobraźni dziewice bronią swej cnoty przed zakusami wroga i oddają się dzielnym bohaterom, gdy ci wracają z boju; matki poświęcają dla ojczyzny synów; żony czuwają nad domowym ogniskiem, dbając o ciągłość zagrożonej wspólnoty. Kobiety realne, zwłaszcza te, które domagają się jakichś praw, zostają wypchnięte poza margines wspólnoty.

W sytuacji zagrożenia, kryzysu lub wojny kobiety stają się zakładniczkami swoich społeczności, a ekspertami od tożsamości narodowej, szanowanymi przez wszystkich reprezentantami wspólnoty okazują się zaciekli konserwatyści. Dlatego, paradoksalnie, w interesie wszelkich fundamentalistów jest budowanie napięcia, podsycanie w swych społecznościach poczucia zagrożenia. [pogrubienia moje – n.]

A morał? Jeden: trzeba czytać.